Hoe dikwijls hoor je die uitdrukking niet: “ze hadden beter…”?
Een sterk staaltje vond ik deze week in Knack: in een uitgebreid artikel over de Mexicaanse griep wordt eerder lacherig gedaan over de genomen maatregelen. Ik vermeld hier enkele citaten: “met de Mexicaanse griep was het weer zover: dagenlang reusachtige paniek op de frontpagina’s en dan ineens niets meer, wegens eigenlijk niets aan de hand” , “de remedie was erger dan de kwaal”, en “die griep, dat was veel gedoe om niets”. In hetzelfde artikel wordt ook verwezen naar het einde van vorige eeuw: “van alle catastrofes door de millenniumbug die ons waren voorgespiegeld, ging er geen enkele in vervulling”.

Enkele pagina’s verder wordt dan een zoveelste artikel gewijd aan de bankencrisis. Ook hier enkele citaten: “waarom trok het CBFA in de bankencrisis niet tijdig en vaker aan de alarmbel? Zag ze de problemen niet aankomen? Of heeft ze zich gewillig door de banken laten misleiden? In elk geval is gebleken dat de CBFA niet waakzaam genoeg is en vaak te laks optreedt”.

Laat ons nu eventjes voorstellen dat de Wereld Gezondheids Organisatie geen enkele preventieve maatregel genomen zou hebben tegen de Mexicaanse griep, en dat ook de Belgische overheid niet zou gereageerd hebben. En dat vervolgens wereldwijd tientallen, honderden of zelfs meer mensen aan de ziekte zouden bezweken zijn. Dan zou de toon zeker anders geweest zijn: “hoe is het mogelijk dat men niet tijdig ingegrepen heeft? ze hadden beter…”.
Anderzijds, stel je dan eens voor dat de bankencrisis niet zo drastisch zou geweest zijn. En dat alle problemen in de kiem gesmoord zouden zijn. Dan zou men misschien uitgehaald hebben naar de getroffen maatregelen, en wat lacherig gedaan hebben over de “onnodige paniek”.

Niets is zo makkelijk en goedkoop dan achteraf terugkijken en “alles beter weten”. Dit is wat in de psychologie hindsight bias genoemd wordt. Terugkijken op een beslissing die in het verleden genomen werd, met de kennis van vandaag (die vanzelfsprekend niet beschikbaar was op het ogenblik dat de beslissing genomen werd), om dan kritiek leveren op de genomen beslissing.

Terugkijken is prima, als de doelstelling is om er zaken uit te leren om het in de toekomst beter te doen. Terugkijken om enkel maar kritiek te leveren, is al te simpel.

Wil je er nog wat staaltjes van ontdekken? Volg dan gewoon enkele politieke debatten. Succes verzekerd!